Guztiontzako eskola, aniztasuna, nortasunaren garapena eta orientazioa

Ikasle guztiek ikasteko eskubidea badute, zergatik ez dago hezkuntza prestatuta edozein izanda ere zure beharrak erantzun eta zure gaitasunak areagotzen laguntzeko? Zergatik jarraitzen dugu kurrikulum itxi baten inguruan antolatzen gure umeen heziketa, euren ebaluazioa, eta euren etorkizunerako orientazioa?

Oso interesgarria iruditzen zait nerabezaroan dauden ikasleen inguruko gogoetak eta lanketak egitea. Uste dut norbanakoaren nortasuna oso kontzeptu magikoa dela eta edozein gertaera edo gauzak hau eraldatu dezakeela. Beraz, gure eskuetan dugun karameluz egindako figura hauskor eta era berean malguak egunero zure bizitzan presente izatea oso ederra dela uste dut. Konexio oso ona lortu dudalakoan nago inguruan izan ditudan ikasleekin, guztien barrua ezagutzen saiatu naiz, eta nahiz eta, garbi eduki hau ia ezinezkoa izango dela (azken batean izeberg baten modukoak gara ehuneko 10 bakarrik azaleratzen dugu eta beste guztia ur azpian gordeta dugu)  guztiei arrakastarako duten ahalmenean sinetsi arazten lagundu nahi diet. Denok gara gure ahalmenen jabe eta irakasleok ahalmen hauek esnatzen lagundu behar diegu.

Espektatibak...

Konturatu naiz ikasle onak ondo izendatuta dituztela hauen onena lortu ahal izateko eta puntu honetan uste dut ikastetxearen beraren irudia hobetzeko egiten direla lanketa hauek. Hau da, ikastetxeak bertako ikasleak ondo prestatuta eramaten ditu ikastetxe arteko lehiaketetara eta honek zentroari prestigioa ematen dio.

Bestalde, gaur egunean daukagun egoera duela urte batzuetakoarekin alderatzen badugu, konturatu gaitezke gaurko guraso asko eta asko unibertsitate tituludunak direla eta honek euren umeengan sortzen duen espektatiba altuagoa izaten dela. Baliteke ikastetxe kontzertatuotan gehiago gertatzea, baina zentro hauetako errealitateak erakusten du bertako gurasoen ikasmaila altua dela. Hau estuki lotuta dago gure seme alabek izan nahi duten etorkizunarekin. Beraz, askeak izaten laguntzen  diegu? Ala gure sinesmen eta usteen arabera heziko dituzten zentroetara eramaten ditugu euren etorkizuneko bidea ahalik eta onena izan dadin gure ustetan? 

Nortasunaren garapena...

Kontutan izaten badugu nerabezaroan ikasleek sekulako aldaketa fisiko, kognitibo, sozial eta afektiboak bizitzen dituztela eta modu batera esanda haurtzarotik sinetsitakoaz kontzientzia hartzen hasten direla, euren nortasuna garatuz eta ordura arte sinetsitakoa errefortzatuz ala aldatuz, garai honetan pertsonak askatasun puntu bat behar luke.

Irakasleak hurbilekoak dira ikasleekin eta honek euren konfiantzan laguntzen duela uste dut. Gainera, ikasleak bizitzen ari diren aldaketak presente dituztela nabari daiteke eurekin erlazionatzeko moduan. Garai honetan, euren inguruan gertatzen denaz ere lasai aritzen dira solasean eta nerabeentzako garrantzitsua da.

Bakoitzaren nortasuna ezagutzen saiatzen dira irakasleak eta ikasleen auto-kontzeptua eta auto-estimua hobetzeko errefortzu positiboak egiten dituzte kasu batzuetan. Baina irakasleak eurak errefortzu positibo askorik ez dute egiten eta eurak ere honetaz jabetzen direla ohartu naiz. Egunerokoak errazago eramaten omen ditu gaizki egindakoak zuzentzeko kritikak egitera edo aldaketak exijitzera.

Ikaste prozesuak...

Irakasleek asko dinamizatzen dute eta parte hartzea bultzatu, gizarteko gaietan konpromisoa hartzen ere irakasten die ikasgai desberdinetan.

Gaiak erlazionatzen dituzte eta ikasleek ikasketaren ikuspegi zabalagoa izaten ahalegintzen dira, aurretik landutakoa eta gero landuko dutenaren argazkiak eginez. Gainera, proiektu desberdinak lantzen dituzte eta hauek arazoen ebazpenean finkatuta egoten dira. Guztiak jasotzen dituzte “site” batean, eta beraz, urteak pasa ahala, euren proiektuekin hurbiltasuna mantentzen jarraitzen dute. Modu batera esanda, euren lanak eskura dituzte beti. Honek ikuspegi zabala ematen die euren garapenaren inguruan.

Ebaluazioa...

Baina konturatu naiz ebaluazio irizpideen gainean, nahiz eta konpetentziak ebaluatu, legeak azken nota batean jasotzea eskatzen duela, eta beraz, nahiz eta bakoitzaren gaitasunen sakonera neurtu, azken finean zenbaki batetara murrizten dela guztia. Ikasleek eurek ere badakite gaitasunak neurtzerako orduan entregatutako lanak baloratzen dizkietela, beraz, azaleko ikuspegiaren aurrean geundeke. Hau da, helburu jakin bat lortzeko aritzen dira, eta hau azken batean tranpa txiki bat izan daiteke. Zergatik ez da posible ikastetxe bakoitzak bere eskumena izatea ebaluatzeko orduan? Azken finean, landuko diren gaiak kurrikulum batean jasota badaude zergatik ez ebaluatu bakoitzak uste duenaren arabera? Pertsonalizazioak duen garrantzia ikusita gaur egun (zerbitzuetan, produktuetan,....) zergatik ez dugu hezkuntzatik bertatik martxan jartzen ebaluazio irizpide pertsonalizatu bat?

Aniztasuna...

ikasle guztiekin egin daiteke lana, bakoitzaren beharrez konturatzea da zailena, baina uste dut egunerokoak asko laguntzen duela horretan. Beraz, zergatik ez apurtu praktika hauekin eta guztiei eman arrakastarako aukera?

zailtasunak

zailtasun fisikoak 

down sindromea

dislexia

Hasteko hitz batzuk

Informazioa eta teknologia berriak noraino heldu dira?

Gaur egun informazioa da gakoa. Segundo gutxitan lortzen dugu informazioa, interneten, blogetan, sare sozialetan… gainera irakurtzeko denbora gutxi dedikatzen dugu, testu laburrak eta irudiak bilatzen ditugu edo bideo motzak; ahalik eta informazio gehiena formatu txikienean. 

Non daude eskutitzak telefono deiak, entziklopediak… Gaur whatsapp eta argazki edo bideoekin komunikatu ahal gara.  Beraz, komunikazio bakoitzari denbora gutxiago dedikatzen diogu. Nolakoa izango da orduan etorkizuna?

Garbi dago ez dela gaur ezagutzen dugun modukoa izango, urte gutxitan gero eta denbora gutxiago dedikatzen baitiogu irakurketa eta idazketari. 

Orduan, nolakoa izan beharko luke hezkuntzak?

Gaurtik aurrerako hezkuntzak konpetentzien garapenean oinarritutako hezkuntza izan beharko luke; txikitatik, ikasleek euren gaitasunak ezagutu eta hauek garatzen ikastea, alegia. Horretarako hainbat baliabide eta informazio dauzkagu eskura. Garrantzizkoa ez da ezagutza irakastea, informazioa edonon bilatu baitezakete, garrantzitsuena informazio hau aztertzen, aukeratzen eta erabiltzen ikastea da. Ikasitako honek bizitzan zehar benetan lagunduko baitie.

Lehen eta Bigarren Hezkuntzan mota honetako hezkuntza ematen hasiak dira ikastetxe batzuk, baina, zer gertatzen da goi mailako ikasketekin? Konpetentzietan oinarritutako hezkuntzaren ondoren, ikasle batek zergatik ez dauka goi mailako ikasketak modu berdinean egiten jarraitzeko aukerarik? Aurrera begira, ditugu erronketako bat dela uste dut. Onartezina deritzot, unibertsitatean klase magistralak ematen jarraitzea, ikasleak beste modu baten hezten hasiak direnean…

Honi lotuta zalantza bat sortzen zait. Konpetentzia bidezko ikaskuntza baten ostean zer gertatzen da selektibitatearekin? Beharrezkoa den, ala ez, alde batera utzita, nire zalantza proiektu bidez ikasi duten ikasleek ezagutzan oinarritutako froga bat gainditzeko izan ditzaketen zailtasunetan datza. Aurrera begira puntu hau aztertu nahi nuke, ez baitut egunik izan honetara iristeko.

Horrelako gazteak ezagutzen dugun lan merkatuan lekurik izango dute?

Ikasle hauek polibalenteak direla uste dut, arazoak konpontzen adituak, sistemak sinplifikatzen dakitenak, behar ez den gauzetan denborarik galtzen ez dutenak… 

Beraz, mota honetako profesionalak ez dira izango geroko enpresen benetako kapitala? Europa mailan uste dut hasiak direla modu honetara ikusten profesionalen balioa, baina, tamalez, gure inguruan oraindik espezializazioa bilatzen da eta beraz, pertsona bakoitza gai batean aditua izan behar da. Honela, enpresak bere irabaziak handitzeko lan egiten du eta langileek askotan ez dakite zein diren enpresaren helburuak, ezta baloreak ere.

Uste dut, hezkuntza ikuspegi honek biharko langile mota berria sortzen duela eta hauek lan merkatua aldatuko dutela. Beste mota bateko enpresak sortuko dira, pertsona bakoitzak bere balioa eman ahalko die beste batzuei, eta talde bakoitzetik proiektu desberdinak aterako dira. Imajinatu ahal dut pertsona guztiek autonomo gisa lan egiten duten gizartea, eta hauek batzen diren talde bakoitzetik zerbait ateratzen talde proiektu moduan…

Garbi dudana da, lan merkatu berri honek gizartea bera ere aldatuko lukeela, baina puntu honetan errealitatera bueltatuz, gobernua datorkit gogora. Zer nahi du gure gaurko gobernuak etorkizunean? Nire ametsak urruti dabiltzanaren susmoa dut…

Zeintzuk dira ikusten ditudan zailtasunak?

Alde batetik, “mikro“ gisa, familiak eurak dira zailtasun. Guraso gehienak goi mailako ikasketadunak dira gaur egun, eta hori areagotuz joango delakoan nago, krisia dela eta, gero eta gehiago ikasten baikabiltza. Jasotako informazioaren arabera, guraso gehienek euren umeentzako etorkizunerako planak dituzte, eta ez dute onartu nahi euren seme alabek zuzenbidea ala medikuntza ikasi ezin dutenik. Lanbide ikasketenganako dugun pertzepzioa ere ez da ona eta horregatik guraso–generazio honek ez dakit aurrerantzean nola jokatuko duen euren seme alaben garapen eta orientazioan. Momentuz ez dut irtenbide garbirik ikusi eta behatutakoak larritu egin nau. 

Laburbilduz, orientazioa beharrezkoa dela deritzot. 

Beste alde batetik, “makro“ gisa, gizarte–sistemaren inguruan iruzkin bat.  Ongizate–gizartea edo estatua lortzea helburu izanda, egun daukagun errealitatea oso krudela da, non aberatsak aberasten jarraitzen duten eta gero eta txiro gehiago dauden. Sistema kapitalista honek arrakastarako aukerak murrizten dizkie aberatsak ez direnei. Beraz, derrigorrezko hezkuntzak nolako pertsonak hezi beharko lituzke, kontuan izanda, gehienek ez dutela aukerarik izango goi–mailako hezkuntzan sartzeko?